Gdziekolwiek byśmy nie świętowali Wielkanocy, uniwersalizm Kościoła jest czymś absolutnie wyjątkowym. Wszędzie spotkamy taką samą liturgię Triduum Paschalnego i Niedzielę Zmartwychwstania. Wielkanoc jest najważniejszym świętem w religii chrześcijańskiej, a więc i w Szwajcarii uroczystości i zwyczaje mają charakter religijny.

Coś dla ducha

Na szczególną uwagę zasługuje wyjątkowe wydarzenie związane z Triduum. W kantonie Ticino, w miejscowości Mendrisio odbywa się co roku w Wielki Czwartek i Wielki Piątek tradycyjny marsz – inscenizacja drogi Chrystusa na Kalwarię. Aktorzy przebrani w stroje z epoki starożytnej i towarzysząca im gawiedź tak doskonale i emocjonalnie oddają atmosferę tamtego wydarzenia, że inscenizacja ta przyciąga setki turystów z całego świata. Będąc w czasie świąt w Szwajcarii, nie można tego wydarzenia przegapić.

Przyjrzyjmy się jednak codziennemu w tym czasie świętowaniu Szwajcarów, którzy niemal dokładnie dzielą się po połowie na katolików i protestantów. Wydawać by się mogło, że tradycja, zwyczaje i obyczaje w krajach o podobnej strukturze wyznań (Niemcy, Austria) są podobne. Jednak w przypadku Szwajcarii, nasuwa się myśl, że są one bardziej dostojne, eleganckie, własnoręcznie dopracowane, a przy tym bardzo radosne.

Tradycje Świąt Wielkiej Nocy

Rodzinne malowanie pisanekSzwajcarzy z dystansem odnoszą się do wszechobecnej komercji. Choć wszystko jest w sklepach, przygotowują się do wielkanocnego świętowania w domowym zaciszu . Zaczynają świętować już w Wielki Czwartek, nazywany czasami Zielonym Czwartkiem, podobnie jak w Niemczech i Austrii. Ale w Niemczech wyrazem tego dnia jest cała masa kupionych w sklepie zielonych wydmuszek z jajek, które wiesza się wszędzie, gdzie się da w ogrodzie lub w mieszkaniu powiesić. Austriacy oprócz zielonych potraw ubierają coś zielonego, a Szwajcarzy robią obiad “na zielono”. Na stole dominują potrawy z zielonych warzyw i owoców. Mięso nie jest wskazane, podobnie jak w Wielki Piątek, który jest wolny od pracy oraz w sobotę.

PisankaBardzo istotnym elementem świąt są pisanki. W przypadku Szwajcarów wkładają oni bardzo dużo pracy i poświęcają sporo czasu na ich przygotowanie. Najpierw je gotują na twardo, malują na różne kolory i ozdabiają (poprzez wyskrobanie) najróżniejszymi wzorami, od geometrycznych, kwiatowych, po postacie religijne. To zadanie wymaga nie tylko umiejętności i precyzji, ale i czasu. Pisanki to prawdziwe arcydzieła sztuki. Układa się je w koszyczkach, ale nie ma zwyczaju ich święcenia, tzw.  “święconki”. Jaja służą do innych celów. Wkłada się je do ozdoby w koszyczkach, uzupełniając jego zawartość jajkami czekoladowymi wraz z czekoladowym zajączkiem i drobnymi prezentami. Następnie chowa się je w zaroślach ogrodu lub zakamarkach mieszkania.

W niedzielny poranek, tuż przed śniadaniem, dzieci wraz z dorosłymi biegają w poszukiwaniu owych koszyczków. Radości jest przy tym dużo, bo chodzi o to, aby jak najprędzej odnaleźć oznaczony swoim imieniem koszyczek, a jeszcze lepiej także ten, który zajączek wielkanocny “zapomniał” oznaczyć. Te dodatkowo nieoznaczone koszyki zawsze znajdują dzieci, ciesząc się z całej masy najróżniejszych łakoci i prezentów.

Obiad świąteczny

Obiad Wielkanocny w SzwajcariiObiad wielkanocny jest szczególnie uroczysty. Dominuje na nim jagnięcina, przygotowana przez gospodynię domu na różne, jej tylko znane sposoby. Podobnie jak zupa na bazie topionego sera. Wszystko to “tonie” w sałatkowej zieleninie. A na deser są torty: orzechowe, czekoladowe lub owocowe. W tradycyjnym domu szwajcarskim nie przynosi się gotowych dań w pudełkach, jak to chętnie czynią Niemcy. W tak wielkie święto, jakim jest Wielkanoc, wszystko musi być do perfekcji dopracowane, także świąteczny obiad.

Przy okazji ważna informacja dla gości nieobeznanych w zwyczajach Szwajcarów. Przyjęcie obiadowe rozpoczyna gospodarz. Wstaje, podnosi kieliszek z doskonałym szwajcarskim winem i stuka się ze wszystkimi składając życzenia. Goście także muszą się stuknąć wszyscy ze wszystkimi. Wtedy dopiero można posmakować wina. I niech nikomu nie przyjdzie do głowy, aby poprosić o dolewkę. W Szwajcarii nie pije się alkoholu do dna butelki. A jeśli nawet tak się zdarzy, to decyduje o tym Pan domu. I jeszcze jedno: Szwajcarzy są bardzo punktualni i cenią sobie osoby także punktualne. Na zaproszony obiad nie wolno się spóźnić.

Wieczorem, zgodnie z pradawnym zwyczajem, Szwajcarzy rozpalają ogień wielkanocny (np. w ogrodzie), który ma zapewnić rodzinie zdrowie i bezpieczeństwo od wszelkiego złego.

Zwänzgerle

W świąteczny Poniedziałek Szwajcarzy w kantonach, w których przeważają protestanci, już idą do pracy, a w kantonach, gdzie większość jest wyznania katolickiego nadal świętują. Ale Śmigus Dyngus jest im nieznany. Za to całymi rodzinami wyruszają na spacer wystrojeni w swoje wspaniałe regionalne stroje. Dzieci, podobnie ubrane, niosą swoje koszyczki z pisankami i pytają napotkanych dorosłych: Tüend Si au Zwänzgerle?! – czyli czy zagra Pan/Pani ze mną w Zwänzgerle? Cóż to to za gra?

Monety przeznaczone na ZwänzgerleTo wywodząca się z bardzo starej tradycji (z XVII w.) gra z jajkiem. Jest najbardziej popularna w Zurichu. Mieszkańcy spotykają się specjalnie w tym celu na Rüdenplatz w Zurichu. Gra polega na tym, że dorośli rzucają drobną monetą (na ogół 20 centymów, stąd nazwa gry) w jajka. Jeśli nie trafią, tracą monetę, a dziecku pęcznieje skarbonka. Trafić tak, aby moneta wbiła się w jajko – nie jest łatwo, ale Szwajcarzy nawet się o to nie starają, aby nie psuć zabawy dzieciom. Już wychodząc z domu napełniają portmonetki i kieszenie drobnymi monetami, które przeznaczają na straty. A jeśli przez przypadek zdarzy się, że ktoś trafi i moneta wbije się w jajko, przysługuje mu prawo zatrzymania monety oraz zjedzenia jajka. Dziecko traci i monetę, i koszyczek z jajkami. Na płacz dziecka reagują natychmiast solidarnie dorośli, bo jak tak można zrobić! Rzucać nie umie? To po co gra? I zawsze coś wymyślą, żeby dziecko dalej grało.

No i przyznajcie, czy to nie jest wspaniałe wielkanocne świętowanie w Szwajcarii?

Jak złożyć życzenia po niemiecku?

Wielkanoc w Niemczech + słowniczek Wielkanocny (cz. 1)

Wielkanoc w Austrii + słowniczek Wielkanocny (cz.2)

Wortschatz zu Ostern

wielkanocna zupa serowa

die Osterkäsesuppe

pieczeń jagnięca

der Osterbraten vom Lamm

wielkanocna specjalność

die Osterspezialität

tradycyjna gra z jajkiem

das Zwänzgerle

pieśni wielkanocne

die Osterlieder

ciasto wielkanocne

der Osterkuchen